Muzikale aanbidding wordt regelmatig verkeerd begrepen. Soms goed bedoeld, maar toch vernauwd tot een vorm, een moment of een bepaald soort lied. Alsof aanbidding alleen echt is wanneer we zingen, knielen of woorden uitspreken die rechtstreeks tot God gericht zijn.
Maar aanbidding in Geest en waarheid is dieper dan een muzikaal moment. Het is geen handeling die wij inzetten, maar een werkelijkheid waarin wij mogen leven.
Jezus zegt in Johannes 4 vers 23 en 24
“Maar de tijd komt en is nu dat de ware aanbidders de Vader zullen aanbidden in Geest en in waarheid want de Vader zoekt zulke aanbidders. God is Geest en wie Hem aanbidden moeten Hem aanbidden in Geest en in waarheid.”
Jezus spreekt hier niet over muziek, liedkeuze of houding. Hij spreekt over oorsprong. Over een leven dat voortkomt uit de Geest en geworteld is in waarheid. Aanbidding begint niet bij wat wij doen, maar bij wie wij zijn geworden in Christus.
In de hemel wordt onophoudelijk aanbeden. Niet omdat daar voortdurend gezongen wordt, maar omdat daar geen scheiding meer is tussen Gods aanwezigheid en het bestaan van de mens. Openbaring 4 en 5 laten zien dat aanbidding daar geen activiteit is maar een atmosfeer. Alles ademt wie God is.
En in Christus zijn wij met onze geest al in die werkelijkheid geplaatst.
Efeziërs 2 vers 6 zegt “En Hij heeft ons met Hem opgewekt en met Hem in de hemelse gewesten gezet in Christus Jezus.”
Dat betekent dat aanbidding geen doel is waar we naartoe werken, maar een positie waarin we mogen rusten. Vanuit die rust ontstaat expressie. Soms in woorden. Soms in stilte. Soms in muziek.
Daarom geloof ik dat muzikale aanbidding op aarde een andere functie heeft dan aanbidding in de hemel. In de hemel is alles heel. Hier op aarde leven wij midden in gebrokenheid. Muziek op aarde heeft daarom niet alleen een verticale richting, maar ook een herstellende werking.
In de Bijbel zien we dat duidelijk terug. David schreef niet alleen lofpsalmen, maar ook liederen vol worsteling, verdriet en vragen. Psalm 42 laat zien hoe hij zijn eigen ziel aanspreekt. “Wat buig je je neer mijn ziel en ben je onrustig in mij. Hoop op God.”
Dat is geen religieuze lofuiting. Dat is waarheid in Gods aanwezigheid. En juist daarin ligt aanbidding.
Ook lezen we in 1 Samuel 16 dat wanneer David op de harp speelde, de benauwde geest van Saul week. Muziek bracht rust in zijn ziel. Niet door woorden van lof, maar door klank en atmosfeer. Verlichting vond plaats zonder uitleg.
Dat heeft mij iets belangrijks geleerd. Muziek is door God gegeven als een krachtig middel dat rechtstreeks de ziel raakt. Soms voorbij verstand. Soms voorbij theologie. Soms voorbij religieuze vormen.
Daarom geloof ik dat niet elk aanbiddingslied hoeft te bestaan uit directe zinnen tot God. Als een lied een verhaal vertelt. Als het pijn erkent. Als het hoop wakker maakt. Als het waarheid laat landen in een gebroken hart. Dan wordt God daarin geëerd. Want waar herstel plaatsvindt, wordt Zijn hart zichtbaar.
Jezus verheerlijkte de Vader niet alleen door wat Hij zei, maar door wat Hij deed. Door mensen heel te maken. Door gebrokenen te herstellen. Door verlorenen thuis te brengen.
Johannes 17 vers 4 zegt “Ik heb U verheerlijkt op de aarde door het werk te volbrengen dat U Mij gegeven hebt om te doen.”
Herstel is eer aan God.
Dit raakt ook aan een dieper geestelijk onderscheid. De strijd van de vijand richt zich niet primair op de geest van een wedergeboren christen. Onze geest is levend gemaakt in Christus en verzegeld door de Heilige Geest. Romeinen 8 en Efeziërs 1 spreken daar helder over.
De strijd richt zich op de ziel.
Gedachten. Emoties. Herinneringen. Identiteit.
3 Johannes 1 vers 2 zegt “Geliefde ik bid dat het u in alles goed gaat en dat u gezond bent zoals het uw ziel goed gaat.”
Gods verlangen is dat onze ziel gezond is. Zolang de ziel niet geneest, blijft de doorwerking van het leven in Christus beperkt. De vijand weet dit en richt zich daarom op verwarring, schuld, angst en ontmoediging.
Muziek speelt hierin een grote rol. Muziek heeft directe toegang tot de ziel. Daarom is muziek zo krachtig. Zowel in de wereld als in de kerk. Niet omdat muziek de geest kan doden, maar omdat muziek de ziel kan vormen. Ten goede of ten kwade.
Wanneer muziek waarheid draagt, brengt zij genezing. Wanneer muziek leugens draagt, kan zij verwarring zaaien. Dat geldt voor wereldse muziek, maar ook voor christelijke muziek die misschien wel de juiste woorden heeft, maar niet voortkomt uit leven en waarheid.
Daarom is onderscheid nodig. Niet vanuit angst, maar vanuit volwassenheid. Niet de vraag zing ik rechtstreeks tot God, maar de vraag draagt dit leven. Draagt dit waarheid. Draagt dit herstel.
Aanbidding is geen moment. Het is een levenshouding. Een leven dat steeds meer in lijn komt met de waarheid van wie God is en wie wij in Christus zijn.
Muziek mag daarin dienen. Genezen. Troosten. Herstellen. Herinneren.
Misschien is het tijd om aanbidding niet groter of kleiner te maken, maar dieper te zien.
Want de Vader zoekt geen perfecte liederen, maar ware aanbidders. En waar Geest en waarheid samenkomen, ontstaat het mooiste geluid.